Laatst heb ik een bezoek gebracht aan muZIEum in Nijmegen, een ervaringsmuseum over het wonder van zien en niet-zien. Wat het meeste indruk op mij heeft gemaakt, is de rondleiding van een uur. Wat die rondleiding bijzonder maakte, was dat iedereen een blindegeleidestok kreeg en vervolgens in een aardedonkere ruimte terecht kwam. Door een blinde gids werden we een uur lang door de ruimte begeleid. Onderweg bezochten we een kantoortje, een park, een drukke verkeerssituatie, een markt en een kroeg. Allemaal voorzien van geluiden, geuren en objecten. Wat een beleving!  

Ik was verrast met welk gemak de andere zintuigen de regie overnamen. Hoe snel ik in het voelen van beeldjes kon herkennen wat het voorstelt, hoe gemakkelijk het is om groenten te herkennen aan hun vorm en geur, wat het effect is van geluiden op m’n gevoel en beleving. Ik wist dat het allemaal is nagebouwd en kon vermoeden dat we van kamer naar kamer liepen (of liever: schuifelden). En toch gaf het park met fluitende vogels en de geur van aarde en struiken, me een volstrekt ander gevoel dan de markt, waar koopman hun waar aanprijzen en je langs een kraam groenten en geurende groenten loopt.

Met zoveel gemak als de tast, het gehoor en de reuk mij snel en precies informatie gaven om me te kunnen oriënteren, zoveel moeite hadden mijn ogen met het prijsgeven van hun dominante rol. Ze konden er maar niet aan wennen…. Ik voelde hoe ze wijd open stonden, continu proberend om toch iets zichtbaars te pakken te krijgen. Tevergeefs, het was overal alleen maar zwart. Maar denk je dat ze dicht wilden? Niet dus…. Ogen zijn kennelijk zo getraind en dominant dat ze zich dat niet zomaar even tot rust laten brengen door een gedachte: ‘nu even niet’.

Deze ervaring bracht me tot het besef dat wat het meest dominant is, niet persé het beste hoeft te zijn. Het plotselinge inzicht dat het minder dominante minstens evenveel waarde heeft. En dat doet me dan onwillekeurig ook denken aan teams en organisaties, waarin je vaak hoort ‘zo doen we dat hier nu eenmaal’ of waarin telkens dezelfde mensen hun mening geven en anderen er maar een beetje bij zitten. Dat er in de loop van de tijd een vanzelfsprekende manier van doen ontstaat om op elkaar te reageren en met elkaar om te gaan… de ongeschreven regels. En daaronder ligt vaak de overtuiging dat het zo het beste is.

Volstrekt logisch en helemaal ok om met elkaar (onuitgesproken) afspraken te hebben hoe je met elkaar omgaat. Besef alleen dat je daarin vaak ook als vanzelf voorbijgaat aan wat andere perspectieven je te vertellen hebben. Het is het waard om je af en toe juist door een heel andere invalshoek te laten verrassen. Dat hoeft niet meteen voor eeuwig en altijd. Begin eens met een experiment of spelenderwijs. En, geef je ‘normale’ gewoonte of gedrag geen toestemming om zich ermee te bemoeien!

Je vraagt je af hoe of wat dan? OK, dan hier een paar voorbeelden: Als je leidinggevende bent, vraag je dan eens af hoe het zou zijn als je jezelf als afdelingshoofd had. Als je in vergaderingen vaak en/of veel aan het woord bent, ga dan een keer wat achterover zitten en kies ervoor te luisteren en te observeren. Zeg je juist niet zoveel, neem dan een keer juist wel het woord of breng een thema in dat jij voorbereidt. Vraag eens aan een klant wat hij/zij zou doen als ie in jouw schoenen stond. Knoop een praatje aan met een collega, die je normaal eigenlijk niet spreekt. Loop naar een andere afdeling en vraag wat ze daar nou eigenlijk doen en waarom zij hun werk zo interessant vinden. Etc. etc. etc.  Doe eens iets volstrekt anders, treedt buiten je kaders en laat je verrassen door het resultaat!

Als je ook deze ontdekkingstocht in het donker wilt ervaren. Als je wilt proeven hoe het is om je grenzen te verleggen. Of je als je andere stukken van jezelf wilt ontdekken en daarop wilt leren vertrouwen, bezoek dan dit museum en reserveer de ontdekkingstocht door het donker. Voor de volledigheid even een link naar het muZIEum.

Sylvia van Opijnen • Leiderschapscoach

www.BezielinginBedrijf.nl